Przedszkole Samorządowe Nr 32 z Oddziałami Integracyjnymi „Bajkowe Miasteczko” w Białymstoku.

 

Aktywnośc fizyczna a zdrowie dziecka

        Zdrowie dziecka zależy od wielu wzajemnie ze sobą powiązanych czynników. Należą do nich między innymi zachowania zdrowotne i styl życia. Przed placówkami oświatowymi i domem rodzinnym stoi odpowiedzialne zadanie stworzenia dziecku możliwie najlepszych warunków do wszechstronnego rozwoju, z zachowaniem odpowiedniej proporcji między nauką, zabawą, odpoczynkiem biernym, a aktywnością fizyczną. Aktywność fizyczna to zachowania prozdrowotne, mające bardzo duży wpływ na prawidłowy rozwój fizyczny, psychiczny i społeczny. Już Arystoteles twierdził: „Zdrowie cielesne jest rezultatem poświęcenia się gimnastyce, człowiek zapada na zdrowiu, gdy zaniedbuje ćwiczenia”. Od najmłodszych lat determinantami zdrowia są ruch, aktywna postawa wobec zdrowia i nawyki higieniczne.

        Jednym z najtrudniejszych do rozwiązania problemów z zakresu profilaktyki zdrowotnej jest problem hipokinezji (niedostatku aktywności ruchowej). Przyczyną tego zjawiska są często błędy w wychowaniu dziecka, siedzący styl życia rodziców, ogólne przemęczenie dziecka, wielogodzinne siedzenie (np. przy oglądaniu telewizji, komputerze), korzystanie z komfortu cywilizacyjnego i odcięcie się od natury.

Przyczyny hipokinezji mogą tkwić w samym dziecku. Zaliczają się do nich:

1. Mikrouszkodzenia mózgu;

2. Typ układu nerwowego, o przewadze procesów hamowania;

3. Początki schizofrenii;

4. Zaburzenia lateralizacji;

5. Choroby somatyczne.

        Skutkiem hipokinezji są różnego rodzaju dewiacje rozwojowe i choroby. Brak ruchu może powodować wady postawy, a w konsekwencji nieprawidłowy rozwój narządów wewnętrznych, bóle, ograniczoną motorykę, kalectwo, poczucie niepełnowartościowości, małą odporność na zmęczenie fizyczne i umysłowe. Oprócz wad postawy coraz częściej spotykamy u dzieci nadwagę ciała. Jest to typowe zaburzenie równowagi ustrojowej na skutek przekarmienia z jednoczesnym ograniczeniem ruchliwości dziecka. Odbija się to na funkcjonowaniu układu krążenia, oddechowego oraz kostno – mięśniowego, obniża sprawność ruchową, rodzi poczucie niepełnowartościowości. W leczeniu otyłości u dziecka otyłego stosuje się odpowiednią dietę oraz zwiększenie aktywności ruchowej. Duże znaczenie mają ćwiczenia gimnastyczne, które wpływają na wzmocnienie mięśni, słabiej rozwiniętych u dzieci otyłych. W przedszkolu należy chwalić takie dziecko, zachęcać do ruchu. Zalecane sporty to narciarstwo, pływanie, spacery szybkim krokiem. Czasem dzieci o dobrej sprawności ogólnej, zdradzają opóźnienia wybiórcze, np. w rozwoju ruchowym rąk (zakłócony rozwój manualny). Jeśli w porę nie udzielimy dziecku pomocy, cechy te będą utrudniały mu sytuację szkolną. Ruch w znacznej mierze usprawnia wszystkie funkcje układów organizmu, a przede wszystkim pozytywnie wpływa na krążenie, układ oddechowy, przemianę materii, gospodarkę cieplną, wodną i energetyczną organizmu. Na zdrowie i sprawność dziecka znaczny wpływ mają zabiegi hartujące, które w dużym stopniu zapobiegają chorobom uszu, układu oddechowego, wpływają na ogólną odporność. Brak ruchu jest szczególnie przykro odczuwalny przez dzieci przewlekle chore i kalekie. Aby przezwyciężyć hamulce bojaźni i niepełnowartościowości należy organizować grupy integracyjne dzieci sprawnych i niepełnosprawnych. Przez zwiększoną aktywność ruchową osiągamy stan wytrenowania, który jest bardzo korzystny dla dziecka przez zbawienny wpływ na stan zdrowia fizycznego, sferę psychiki i samopoczucie.

Stymulowanie rozwoju sprawności ruchowej w przedszkolu należy rozpatrywać w trzech aspektach:

1. Stymulowanie za pomocą praksji (stopniowo automatyzowanych czynności wykonywanych głównie rękami);

2. Za pomocą ruchów ukierunkowanych na wzbogacenie doświadczeń psychoruchowych;

3. Za pomocą swobodnych i postawno – lokomocyjnych ruchów.

        Istotnym czynnikiem wzbogacającym psychoruchowe doświadczenia jest samorzutna działalność dziecka. W ten sposób dziecko doskonali ruchy rąk, zaczyna swobodniej dysponować ciałem próbując swoich możliwości w różnorodnych ruchach lokomocyjnych. Kształtuje w ten sposób trójwymiarowe postrzeganie świata jako wynik penetracji przestrzeni i zdobywania doświadczeń przestrzenno – czasowo – czuciowych. Ze strony dorosłych zabiegi zmierzające do rozwijania tej formy ruchu powinny zmierzać do zapewnienia dziecku dużego wyboru prostych przedmiotów, przyborów zapewniających różnorodność działania. Dziecko z biegiem czasu nabywa świadomości działania. Dzięki powtarzaniu jego ruchy stają się płynniejsze, szybsze, a cel łatwiej osiągalny.

Wyłaniają się trzy grupy dzieci:

1. Dzieci wybitnie sprawne ruchowo

2. Dzieci średnio sprawne

3. Grupa dzieci nieśmiałych, mało ruchliwych.

        Dzieci z trzeciej grupy są najczęściej odrzucane przez rówieśników, wybierają więc zabawy indywidualne. Tracą okazję do intensywniejszych grupowych zabaw ruchowych, które dałyby im szansę wyrównania braków. Interwencja nauczycielki podczas zajęć ruchowych powinna polegać na ośmielaniu najmniej sprawnych dzieci i zachęcaniu ich do wspólnej zabawy. Nauczycielka dla tej grupy dzieci powinna zorganizować zajęcia wyrównawcze oraz odpowiednią pedagogizację rodziców. Znaczenia ruchu dla pełnego rozwoju dzieci oraz dla likwidowania deficytów rozwojowych nie można przecenić. Dorośli powinni dbać o zapewnienie dziecku harmonijnego rozkładu dnia, tygodnia, roku, z uwzględnieniem odpowiedniej porcji ruchu. Ma to znaczny wpływ na wyrobienie w dziecku nawyku aktywnego spędzania wolnego czasu.

Literatura:

1. W. Gniewkowski, Niedostatek ruchu (hipokinezja) a zdrowie dziecka,„Wychowanie w Przedszkolu” 1986/12, 1987/1.

2. W. Gniewkowski, Stymulacja rozwoju sprawności ruchowej w praktyceprzedszkolnej, „Wychowanie w Przedszkolu” 1984/10.

3. J. Kopczyńska – Sikorska, I. Szilagyi – Pągowska, Dziecko otyłe,„Wychowanie w Przedszkolu” 1985/2-3.

4. A. Kozłowska, Ogólna niesprawność ruchowa, „Wychowanie wPrzedszkolu” 1986/5.